ESA otwiera centrum technologiczne w Warszawie. Polska zyskuje strategiczną rolę

Warszawa z centrum ESA i nową rolą Polski w Europie

W Warszawie powstanie centrum technologiczne Europejskiej Agencji Kosmicznej. To ważna zmiana nie tylko dla stolicy, ale także dla całego kraju, ponieważ po raz pierwszy taki ośrodek ESA ma działać poza gronem państw założycielskich organizacji. Premier Donald Tusk podkreślił, że Polska staje się jednym z europejskich krajów, w których agencja będzie miała swoje centrum, a zarazem pierwszym państwem na wschodniej flance Unii Europejskiej z tak sformalizowaną współpracą. W praktyce oznacza to większy udział Polski w projektowaniu technologii przyszłości i w europejskich decyzjach dotyczących sektora kosmicznego.

Obecnie ESA prowadzi placówki w Niemczech - dwie - a także w Holandii, Włoszech, Hiszpanii, Belgii i Wielkiej Brytanii. Warszawskie centrum będzie pierwszym, które powstanie poza granicami państw-sygnatariuszy konwencji o utworzeniu agencji. To pokazuje, że polski potencjał naukowy, przemysłowy i technologiczny został zauważony na poziomie, który jeszcze niedawno był zarezerwowany głównie dla najstarszych członków europejskiej współpracy kosmicznej. Dla mieszkańców oznacza to szansę na nowe miejsca pracy, rozwój zaplecza badawczego i większy udział krajowych firm w ambitnych projektach międzynarodowych.

„Polska jest czempionem Europy, jeśli chodzi o inwestowanie w kosmos i przyszłość”

Donald Tusk, premier

Bezpieczeństwo, dual-use i znaczenie dla codziennego życia

Nowy ośrodek ESA w Warszawie ma koncentrować się na bezpieczeństwie oraz technologiach o podwójnym zastosowaniu, czyli takich, które mogą służyć zarówno cywilnym usługom, jak i wojsku. To ważne, bo właśnie takie rozwiązania coraz częściej wpływają na codzienne funkcjonowanie państwa - od lepszego monitorowania infrastruktury, przez szybsze reagowanie na zagrożenia, po wsparcie systemów ratunkowych. Centrum ma również rozwijać narzędzia wzmacniające zdolność Europy do przewidywania kryzysów, reagowania na nie oraz odbudowy po ich wystąpieniu. W tle jest więc nie tylko nauka, ale też odporność całych państw na nowe zagrożenia.

Dyrektor generalny ESA Josef Aschbacher zwrócił uwagę, że sukcesy Polski w kosmosie są zarazem sukcesami całej Europy. Jak zaznaczył, przemysł kosmiczny i obronny są ze sobą ściśle powiązane, a jedno nie działa skutecznie bez drugiego. W tym ujęciu polska obecność w europejskim sektorze kosmicznym nie jest dodatkiem, lecz elementem szerszej układanki związanej z bezpieczeństwem kontynentu. Dla obywateli może to oznaczać bardziej niezawodne usługi satelitarne, lepsze systemy informacji oraz większą odporność państwa na sytuacje kryzysowe.

„Sukcesy Polski w kosmosie to również sukcesy Europy w kosmosie. Polska jest jednym z liderów, jeżeli chodzi o takie obszary jak: inwestycje w bezpieczeństwo, przemysł obronny, ale również przemysł kosmiczny. Przemysł kosmiczny i obronny są ze sobą bardzo blisko związane. Jednego nie da się robić skutecznie bez drugiego i vice versa”

Josef Aschbacher, dyrektor generalny ESA

Rekordowe pieniądze na sektor kosmiczny i konkretne plany finansowe

Rząd wskazuje, że Polska jest obecnie najszybciej rozwijającą się gospodarką w Europie, a utrzymanie tego tempa wymaga inwestowania w nowe źródła wzrostu. Jednym z nich ma być właśnie sektor kosmiczny, który łączy badania, przemysł, nowoczesne technologie i zastosowania praktyczne. Premier Donald Tusk mówił też o ambicji, by Europa nie pozostawała w tyle za Stanami Zjednoczonymi i Chinami w rozwoju technologii kosmicznych. W tym kontekście Polska ma pełnić rolę kraju, który integruje europejskie wysiłki i wzmacnia wspólne możliwości technologiczne.

W latach 2023–2025 Polska zwiększyła swoją składkę do agencji dziesięciokrotnie. Na lata 2026–2028 wkład finansowy na programy opcjonalne został podwojony i wynosi 550 mln euro, czyli ponad 2 mld zł. Chodzi m.in. o rozwój usług opartych na danych satelitarnych oraz robotyki. Minister finansów i gospodarki Andrzej Domański podkreślił również, że każde euro zainwestowane w sektor kosmiczny może zwrócić się sześciokrotnie lub siedmiokrotnie, co ma czynić te wydatki opłacalnymi z punktu widzenia gospodarki.

„Każde euro zainwestowane w sektor kosmiczny zwraca się sześcio- lub siedmiokrotnie, więc jest to dobra inwestycja w polską gospodarkę”

Andrzej Domański, minister finansów i gospodarki

Fundusz PFR, wsparcie dla samorządów i pierwszy polski statek kosmiczny

Zapowiedziane działania nie kończą się na samym centrum ESA. Grupa PFR ma utworzyć fundusz o wartości 500 mln zł, który będzie wspierał inwestycje w przedsiębiorstwa sektora kosmicznego. To istotne, bo bez kapitału prywatnego i publicznego trudno budować silny ekosystem firm zajmujących się technologiami satelitarnymi, robotyką czy usługami dla przemysłu. Równolegle Bank Gospodarstwa Krajowego uruchomi specjalną linię finansowania dla samorządów, która ma pomóc w rozwoju infrastruktury związanej z sektorem kosmicznym w wybranych miastach.

W praktyce taki mechanizm może przełożyć się na nowe inwestycje lokalne, współpracę uczelni z biznesem i powstawanie specjalistycznych miejsc pracy także poza Warszawą. Z perspektywy regionów ważne jest, że sektor kosmiczny przestaje być wyłącznie domeną odległych laboratoriów, a staje się elementem gospodarki, w którą mogą włączać się także miasta i samorządy. Premier Donald Tusk zapowiedział również cel związany z budową pierwszego polskiego statku kosmicznego. Ma on umożliwiać większe możliwości transportowe między Ziemią a satelitami, a także serwisowanie i tankowanie satelitów.

„Jednym z celów Europejskiej Agencji Kosmicznej jest budowa pierwszego polskiego statku kosmicznego, który będzie mógł zapewniać dużo większe możliwości transportowe między Ziemią a satelitami, serwisowania satelitów, czy tankowania”

Donald Tusk, premier

• 2023–2025 - Polska 10 razy zwiększyła składkę do ESA.
• 2026–2028 - wkład na programy opcjonalne wyniesie 550 mln euro, czyli ponad 2 mld zł.
• 500 mln zł - wartość funduszu, który ma utworzyć Grupa PFR dla firm z sektora kosmicznego.
• Niemcy, Holandia, Włochy, Hiszpania, Belgia, Wielka Brytania - obecne lokalizacje placówek ESA.